Στην Περιφερειακή Ενότητα Χανίων, νοτιοανατολικά από την κωμόπολη του Κισσάμου, την έδρα του ομώνυμου δήμου, βρίσκεται ένα εξαίρετο μνημείο της φύσης, το Τοπολιανό φαράγγι.
Η στενή και βαθιά αυτή χαράδρα εκτείνεται από τα Τοπόλια, χωριό με παραδοσιακό χρώμα, χτισμένο σε γραφική κοιλάδα, έως τον Κουτσοματάδο (Κατσοματάδο),
ακολουθώντας διαδρομή παράλληλη με την επαρχιακή οδό που οδηγεί στην περιοχή των Εννέα Χωριών (Έλος, Κεφάλι κ.ά.) και, μακρύτερα, στο μαγευτικό Ελαφονήσι.
Το μεγαλοπρεπές, άγριας φυσικής ομορφιάς Τοπολιανό φαράγγι, μήκους περίπου 1.500 μέτρων, έχει πλούσια χλωρίδα, με σπάνια και ενδημικά είδη φυτών.
Οι απόκρημνες πλαγιές του φαραγγιού, με ουκ ολίγες σπηλαιώδεις κοιλότητες, ορθώνονται επιβλητικές, σε ύψος εκατοντάδων μέτρων.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το σπήλαιο της Αγίας Σοφίας με τον ομώνυμο ναό και σταλαγμίτες. Στο σπήλαιο έχουν βρεθεί θραύσματα αγγείων που χρονολογούνται από τους Νεολιθικούς έως τους Ρωμαϊκούς Χρόνους.
Σε πλαγιά του φαραγγιού των Τοπολίων βρίσκεται η ομώνυμη σήραγγα.
Η μυθολογική παράδοση θέλει το Τοπολιανό φαράγγι να είναι ο τόπος όπου κατοικούσαν Νεράιδες (Νύμφες), αλλά και αναπαυόταν ο Τάλως, ο φημισμένος χάλκινος γίγαντας της Κρήτης, απολαμβάνοντας το χορό και τα τραγούδια των Νεράιδων.
Ο Τάλως, δημιούργημα του Ηφαίστου, ήταν ο έμψυχος κολοσσιαίος χάλκινος ανδριάντας που είχε δωρίσει στο βασιλιά Μίνωα ο θεός του πυρός, για να φυλάσσει την Κρήτη και να προστατεύει τις ακτές της από τους ξένους.
Ο θρυλικός γίγαντας, που πηγαινοερχόταν καθημερινά από τη μια άκρη του νησιού ως την άλλη, για να μην επιτρέψει στους ξένους να πατήσουν σε κρητικό έδαφος, φονεύτηκε από τη Μήδεια, όταν θέλησε να εμποδίσει την αποβίβαση των Αργοναυτών στην Κρήτη.

*Οι φωτογραφίες που περιλαμβάνονται στο παρόν άρθρο προέρχονται στο σύνολό τους (πλην της κεντρικής) από τον ενδιαφέροντα διαδικτυακό τόπο topoliavillage.com